ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਵਕੀਲ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਕਿਤੇ ਇਸ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਸਿੱਖ ਡਾਕਟਰ, ਗੁਰਸਿੱਖ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਗਏ?
ਜੇਕਰ ਸਾਡੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਸਰ ਕਰ ਜਾਣ, ਪਰ ਗੁਰਮਤਿ, ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਤੋਂ ਸੱਖਣੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਅਜਿਹੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਕੌਮ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ?
ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਉਸਾਰਨੇ ਪੈਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਮਹਿਕ ਆਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮਿਲੇ। ਜਿੱਥੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਅਧਿਆਪਕ ਕੇਵਲ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਹੀ ਨਾ ਵੰਡੇ, ਸਗੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਝਲਕ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਭਾਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਰਹਿਤ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਨਾ ਵੀ ਬਣ ਸਕਣ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ, ਬੋਲਚਾਲ, ਸੋਚ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਜ਼ਰੂਰ ਆਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਣਮੱਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਵੇ।
ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਣ, ਜਿਸ ਵੀ ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉੱਚਾ ਕਿਰਦਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬਣ ਜਾਵੇ।
ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜ਼ਰਾ ਸੋਚੋ, ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੇ ਬੱਚੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਅਦਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਵਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਆਚਰਨ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੋਣਗੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵੀ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਕੌਮ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਵੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮੰਚ, ਮਾਈਕ ਜਾਂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੇਵਲ ਬੋਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸਾਡੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਅਸਲ ਕਾਮਯਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਥ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੋਵੇਗੀ।
— ਸ਼ਮਨ ਸਿੰਘ